تبلیغات

http://servermizban.ir/gifgitisms.gif

http://servermizban.ir/gifgitisms.gif 

http://servermizban.ir/gifgitisms.gif

http://servermizban.ir/gifgitisms.gif

http://servermizban.ir/gifgitisms.gif

http://servermizban.ir/gifgitisms.gif

.
پنجشنبه 29 تير 1396.
تاریخ شمسی :
الخميس 26 شوال 1438.
تاریخ قمری :
Jul 20 2017.
تاریخ میلادی :

آب و هوا

عضویت در تلگرام

اوقات شرعی

ثبت نام / ورود کاربران

تبلیغات

 

 

 

 

 

آقای همیشه چریک

چپ های مسلمان  دهه 40  وقتی میخواهستند قرآن را تفسیر ماتریالیستی کنند به واژه  "جن" که رسیدند گفتند جن همان چریک است. کسی نمیداند کی می آید و کی می رود. قوانین زندگی چریک مانند انسان های عادی نیست.

این حرف ها اگرچه بیش از تفسیر قرآن تاویل آن است اما در مقام تشبیه  می تواند خصوصیت یک مبارزه چریک را کاملا نشان  دهد.
چریک تاثیرگذاری اش  آنی است. معمولا روی برنامه های بلند مدت حساب باز نمی کند. فردی عمل می کند  و اهل مدیریت مجمو عه های بزرگ هم نیست. بیش از آنکه نهاد ساز باشد نهضت ساز است. بازی را شروع میکند اما مهره را به دیگری می سپارد و می رود. حواشی زندگی شخصی این آدم ها همیشه سوژه داستان های خیالی  بوده. رنج، عشق، مبارزه، دو راهی های سرنوشت ساز ،خلوت های طولانی و دل کندن های صبورانه.همچنین خواب راحت، غذای گرم  و لذیذ گویی جزو محرمات آنهاست.
چریک ها دلباخته و مرید هم زیاد دارند آدم هایی که دوست دارند برای چند روز هم شده دمخور اش باشند و مثل یک چریک زندگی کنند. از سویی مخالفان صف کشیده هم بسیارند. آدم هایی که برنامه ریزی طولانی و کار پیوسته و ممتد را می خواهند . آنهایی که کاریزمای چریک را نمی فهمند و حتی آنها که عمری در گوشه ای نشسته اند و آموخته اند و به مردم هم خدمت کرده اند چندان خلق و خوی چریک را مودبانه نمی دانند و حتی برخی می گویند از ذهن چریک ، جامعه ساخته نمی شوند. هر چه هست قصه چریک ها پیچ در پیچ است باید گفت قدمت بحث درباره چریک ها به عمر تاریخ مبارزه  بشر است.   
شیخ محمدتقی بهلول  هم برای خودش یک چریک تمام عیار بود تا آخرین  روزهای زندگی اش.
سه سال بعد از مشروطه بدنیا آمد. از همان کودکی اش معلوم بود این پسر با استعداد باید مثل پدر عالمی شود برجسته و مردمی. پدر فهمیده بود شور حرکت و تلاش  و سخن وری یک مانع است برای عالم باسواد. از همین رو  منبر رفتن را از نوجوانی بر او حرام کرد تا لذت آن مانع ادامه تحصیلش نشود. بعد ها  وقتی بهلول با برخی صوفی های منطقه گناباد درگیر شد ، پدر از ترس جان بهلول ، زندگی را برداشت و راهی سبزوار شد تا دور از هیاهو ، پسرش درس بخواند و عالم شود. محمدتقی بسیار حافظه قوی داشت و مقدمات و صرف و نحو را در خردسالگی آموخت. همین استعداد سرشار ،دغدغه پدر را بیشتر می کرد تا هوش پسر هرز نرود.
اما سرنوشت نخواست تا محمدتقی کوچک زندگی راحتی داشته باشد. خوی مبارزه و جهاد در تک تک سلول هایش جاری بود. اولین مبارزه مهم را در سبزوار رقم رد. وقتی امان ا... خان ، حاکم افغانستان و همسرش بی حجاب از این شهر گذشتند . شهر را برای مراسم جشن غیر مذهبی و پایکوبی آماده کرده بودند. شب اول محرم بود و بهلول در راس گروهی از جوانان مذهبی همه مراسم را خراب کردند. بعد از آن فراری شد و پیاده به قم رفت تا آرام و بی صدا درس بخواند. درس اش پیشرفت کرده بود و حتی آیت ا... العظمی حائری یزدی به او گفته بود در اول درس خارج بیاید و هر روز روضه ای هم بخواند .اما بهلول آنجا هم با دولت رضاشاه درگیر و شناسایی شد. مخصوصا در قم که مبارزه علنی چندان توصیه نمیشد، کار بر محمدتقی جوان سخت شد.زندگی او روال عادی خودش را از دست داده بود و مجبور بود خانه به دوش باشد.  این بار راهی  کربلا شد و آنجا ملاقات با آیت ا...  العظمی سید ابوالحسن اصفهانی ،سرنوشت زندگی را عوض کرد.
شعبان بود و بهلول ،طلبه جوان برای این مرجع تقلید منبر رفت. آیت ا...  اصفهانی از مرام  و سبک سخنوری بهلول خوشش آمد مخصوصا وقتی از مبارزات بهلول در کشور آگاه شد. روزی در پایان منبر به او گفت: تا زمانی که تو اینجا درس بخوانی و مجتهد شوی رضاشاه دینی باقی نمی گذارد تا برای تو مقلدی باقی بماند. درس خواندن بر تو حرام است . باید به مبارزه رضاخان بروی.
زندگی چریکی بهلول از آن روز رسما شکل گرفت.ولی یک شروع سخت و درناک داشت. او در بازگشت به ایران اولین کاری که کرد، طلاق دادن همسر جوانش بود تا با دست و بال گشاده  مبارزه کند و مفهوم خانواده سست اش نکند. مرحله نخست تبلیغ بود. از این شهر به آن شهر. بیشتر از ده روز جایی نمی ماند. ناگهان در مسجدی ظاهر میشد علیه پهلوی و سیاست ضد دینی آنها سخن می گفت قبل از آنکه شهربانی ردش را بزند  در شهر دیگری بود. هیچ کس نمی دانست امشب بهلول در مسجد کدام شهر سخنرانی می کند و فردا کجا خواهد رفت. بهلول لباس معمولی، غذای ساده و سرد ، خواب سبک و کوتاه و منبر رفتن ها به سبک و سیاق خاص و حماسی از لوازم کارش بود تا در کمترین مدت بیشترین تاثیر را بگذارد.  این ویژگی ها او را برای مردم هم جذاب کرده بود و کم کم در بسیاری از شهرها معروف شد.
موضوع تغییر لباس از سال 1308 شروع شده بود و زمزمه کشف حجاب هم مطرح بود. در حالی که بهلول در شهرهای مختلف مشغول سخنوری بود. در مشهد جمعی از علما تصمیم گرفتند با سیاستی مشخص به اعتراض بپردازند. آیت ا... حسین قمی تصمیم گرفت مستقیما با رضاشاه صحبت کند و راهی تهران شد. در داخل شهر هم برخی علما آرام آرام در منابر حرف های انتقادی علیه سیاست شاه را شروع کردند. حصر آیت ا... قمی در باغ سراج الملک باعث تحریک مردم مشهد شد. بهلول آن موقع در جنوب خراسان بود. خبر را شنید و همان نیمه شب بار بربست و  خود را به مشهد رساند و کمتر از یک هفته بعد ماجرای قیام مسجد گوهر شاد رخ داد. وارد ماجرای اتفاقات مسجد گوهرشاد نمیشویم اما درباره تحلیل ها مختلف رهبری بهلول در قیام کمی بیشتر دقیق میشویم.حال بعد سال ها درباره نقش بهلول در این قیام رویکرد های مختلفی شنیده میشود که سعی داریم آنها را واکاوی کنیم.
-    بهلول عامل مهمی نبود:
واقعیت آن است که علمای مشهد از چند وقت قبل برای اعتراض برنامه ریزی کرده بودند و گمان می کردند با تحریک مردم می توانند تهران را در مورد کشف حجاب به عقب نشینی وادار کنند. مشهد هم سخنور زیاد داشت و هم عالم با سواد پرنفوذ. اینکه طلبه ای جوان  با ظاهری ساده بتواند جریان را در دست بگیرد برای خیلی ها مشکل بود. این عده معتقدند  بهلول از هیچکدام از برنامه ریزی های قبلی خبر نداشته و در انتهای ماحرا یعنی 5 روز  آخر وارد شده است. پس او عامل مهمی نبوده. دستگیری بسیاری از علمای مشهد و 4 سال زندان رفتن همه آنها  تاییدی بر نظریه خود می دانند.
-    بهلول قیام را منحرف کرد:
عده ای معتقدند اصلا قرار نبوده  جریان به یک کشت و کشتار منتهی شود. سفر آیت ا... قمی به تهران و همچنین تلگراف علمای مشهد به رضاشاه در همان روزها  نشان از آن دارد که این یک اعتراض  بی سروصدا و سیاسی بوده و حضور توده ها و تظاهرات فقط  چاشنی موقت این اعتراض بوده است. این عده می گویند حضور بهلول ، آتش قیام را شعله ور کرد و او  حتی در دیدار برخی علما حاضر نشده  ماجرا را  تمام کند و تا انتها پیش رفته است. پس  حرکت بهلول همه طرح ها را  به حاشیه رانده  و قیام گوهرشاد به این روش ، انحراف از طرح اصلی بوده است
-    بهلول عامل دست حکومت و اجنبی:
یک روایت بسیار تند و البته بدون سندهم وجود دارد که مخالف قیام گوهرشاد است . این گروه می گوید  این قیام فقط یک دعوای داخلی درون قدرت پهلوی بوده است و مردم و علما و بهلول بازیچه قرار گرفته اند. مهمترین استدلال این گروه هم به واکنش رضاشاه به قیام برمیگردد. او بعد از پایان ماجرا دادگاه نظامی برقرار می کند و علاوه بر  تبعید و زندانی کردن علمای مشهد ، حکم اعدام محمدولی اسدی، تولیت آستان قدس، که  نماینده شاه هم بوده است صادر میکند. این فرضیه میگوید یک اختلافی بین سران رژیم پهلوی بوده که می خواستند با تحریک مذهبیون و به هم ریختن مشهد زهر چشمی از رضاشاه بگیرند و  شاه هم واکنش تندی نشان داده تا با آنها تسویه حساب کند. برخی حتی پا را فراتر گذاشته و بنا بر نظریه توطئه ، بهلول را عامل انگلیس می دانند. این حرف را طرفداران  نواب احتشام رضوی  ، نفر دوم قیام  مسجد گوهرشاد میگویند که بهلول هم میانه خوبی با آنها ندارد.
-    بهلول  تنها مبارزه کاربلد :
اما واقعیت تاریخ امری انکار ناپذیر است. بهلول  چند سال بود که قیام خودش را شروع کرده بود و جزو معدود آدم های زمان خودش بوده که اطلاعات زیادی از جریان های سیاسی پهلوی و  نگاه اعتراضی  علمای مختلف شهرهای کشور هم داشته است. او تحت تعقیب رژیم هم بوده. اصلا شروع ماجرای گوهرشاد به علت شناسایی  و دستگیری بهلول توسط یک پلیس مخفی در داخل حرم امام رضا بوده است. بهلول در مشهد به بیت آیت ا... حسین قمی هم بسیار نزدیک  و از افکار  انقلابی این مرجع تقلید هم  آگاه بوده .به همین علت است که بعد از خبر دستگیری سریعا خود را به مشهد رساند. طبیعی است که  خیلی از فعالین مشهد از روند مبارزات بهلول و جایگاه مبارزاتی  و همچنین حکم جهاد او اطلاع نداشته اند. از سویی فرهمندی شخصی بهلول به حدی بوده که تنها او توانسته  مبارزه را به میان توده مردم بکشد و مهمترین  قیام دوره  رضاشاه  را رقم بزند.
فقط یک چریک است که می تواند در کوتاهترین زمان ممکن یک مفهوم را عملیاتی کند. مطالعه اتفاقات لحظه به لحظه  سه روز آخر قیام مسجد گوهرشاد نشان می دهد فشار روانی که به او وارد میشد  بقدری شدید است که مدیریت و جهت دهی به آن در توان کمتر کسی بود و بسیاری از این نقدها  از روی جهل نسبت به سختی کار عملیاتی و جهادی است.
تحلیل محتوای فضای مبارزه در ایران  در آن روزها شاید به درک کارشیخ بهلول بیشتر کمک کند. جریان قم که اصولا نمی خواسته وارد مبارزه شدید با دولت شود زیرا ترس از انهدام کامل حوزه علمیه شیعه در ایران می دادند و این تفسیر آنها را به شدت محافظه کار کرده بود. از سویی تجربه مشروطه و عدم توفیق اسلام گرایان در تسلط بر قدرت مرکزی و اسلامی کردن قانون باعث شده بود که برخی شاگردان آخوند خراسانی، بر عدم فعالیت سیاسی تاکید ویژه کنند. حضور آیت ا... آقازاده ( کفایی) فرزند  این مرجع تقلید باعث گسترش این نگاه در خراسان هم شده بود. در این شرایط فعالیت پرشور شیخ بهلول می توانست این افراد را کمی دچار هراس هم بکند. صحبت های تند و تیز بهلول در  دو روز مانده به قیام با برخی علمای مشهد گویای بسیاری از این دیدگاه هاست.
البته بسیاری از علما هم به شدت از حرکت بهلول دفاع کردند و رهبری قیام گوهرشاد را جزو افتخارات بهلول میدانند.زیرا بزرگترین اثری که قیام گوهر شاد داشت ریختن ابهت  پهلوی در میان  مذهبیون بود. برای 6 سال بعدی و مقاومت در برابر کشف حجاب و تحمل سختی های آن نیاز به یک هویت سازی بود تا مردم خود را با آن بسنجند و انرژی بگیرند. خون شهدای قیام گوهرشاد  و مقاومت آنها بهترین وسیله بود تا بدنه جامعه ایران نگذارند چراغ مذهب در کشور خاموش شود.
حرکت چریکی بهلول تنها قیام مذهبی دوره رضاشاه را رقم زد. او بعد از آن به افغانستان گریخت اما 31 سال در بدترین شرایط زیست کرد. اتفاقات کشور افغانستان روحیه چریکی او را محکم تر نمود. سال 1345 وقتی راهی مصر شد مصادف بود با جنگ 6 روزه اعراب و اسراییل . این فضا هم  زندگی او را تحت تاثیر قرار داد. چنانکه  وقتی وارد ایران شد جزو معدود افرادی بود که مسئله مهم مبارزه با  صهیونیست ها را مطرح نمود. شیح محمدتقی بهلول  تا سال 1384 زنده بود. خلق و خوی انقلابی او تا آخرین روزهای حیات هم همراهش بود. خوراک ساده، پوشش سبک ، سخنرانی های متفاوت و جذابیت های کلامی و رفتاری ، دائم الصوم بودن،پیاده روی های زیاد و زندگی همیشه در سفر او برای تبلیغ دین یادگار روزهای مبارزه اش بود. اما بعد از انقلاب بیشتر مردم او را به خاطر زهد و عرفانش می شناختند و نه به عنوان یک مصلح اجتماعی یا مبارز سیاسی.
بهلول یک عمر مانند یک چریک تنها و با آرامش زیست و با مرگش بسیاری از اسرار زندگی او ، سفرها و فعالیت های سیاسی و مذهبی اش در هاله ای ابهام باقی ماند. ( به نقل از نشريه راه)

نظر خود را اضافه کنید.

0 محدودیت حروف
متن شما باید بیشتر از 10 حرف باشد
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد